درد؛ علامتی حیاتی است

درد؛ علامتی حیاتی است
امروزه کاهش درد و رنج بیماران و بهبود کیفیت زندگی آن‌ها، در دستور کار کلینیک‌های درد کشور قرار دارد. کلینیک‌هایی که توانستند با بهره‌گیری از روش‌های درمانی نوین، زیر نظر فلوشیپ‌های فوق تخصص درد، آرامش را به قلب بسیاری از خانواده‌ها بازگردانند و دردهای مزمن را تسکین دهند. در این میان، با دکتر مهرداد مکرم دری؛ متخصص بیهوشی و فلوشیپ فوق تخصصی درد به گفت‌وگو می‌‌پردازیم تا با خدمات کلینیک درد بیمارستان فوق تخصصی رضوی بیشتر آشنا شویم. این استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ده سال است در رشته فلوشیپ درد در حال فعالیت مستمر است. 

کلینیک درد بیمارستان فوق تخصصی رضوی در چه سالی راه‌اندازی شد؟ 
کلینیک درد این بیمارستان از سال 1393 به صورت مداوم به مراجعان خدمت‌رسانی می‌کند. خدمات این کلینیک درد در دو قالب ویزیت بیماران سرپایی و انجام عمل‌های جراحی درد برای بیمارانی که دردهای صعب ‌العلاجی دارند، ارائه می‌شود. این عمل‌ها در اتاق عمل بیمارستان صورت می‌گیرد. البته امیدواریم در آینده با تجهیز بیشتر این کلینیک، امکان انجام عمل‌های جراحی سرپایی را در محل خود کلینیک داشته باشیم. 

این کلینیک چه مزایایی نسبت به دیگر مراکز مشابه کشور دارد؟
با توجه به اینکه بیمارستان رضوی، یک بیمارستان مجهز و دارای بخش‌هایی مانند رادیولوژی است و متخصصان رشته‌های مختلف در آن حضور دارند، مراجعان نیز به آسانی می‌توانند از خدمات کلینیک درد استفاده کنند. به بیان دیگر، تمامی امکانات معالجه؛ از امکان مشاوره با دیگر متخصصان تا انجام اقداماتی مثل MRI و سی تی اسکن در این بیمارستان فراهم است. 

درد چه کمکی به پزشکان در معالجه بیماران می‌کند؟
درد در اصل یک علامت است که از آن برای راهنمایی تشخیص بسیاری از بیماری‌ها استفاده می‌شود. پزشکان رشته‌های مختلف می‌توانند از محل درد، شکل درد و ماهیت آن، نوع بیماری‌ را حدس زده و متناسب با آن برای بیمار، آزمایش درخواست کنند و یا با معاینات خاص، در نهایت به تشخیص نوع بیماری برسند. بنابراین می‌توان گفت که درد به اقدام برای رفع بیماری و تشخیص به موقع آن کمک می‌کند. 

کلینیک‌های درد با چه اهدافی راه‌اندازی شده است؟
گاهی دردها پس از رفع عامل آن، همچنان باقی می‌مانند. در این حالت، خود درد تبدیل به یک عامل بیماری می‌شود و با به راه انداختن مکانیسمی در بدن به نام «پاسخ استرس»، تنظیمات هورمونی بدن را در جهت استرس قرار می‌دهد و موجب ایجاد عوارض و مشکلاتی برای بیمار می‌شود. به عبارتی، علاوه بر احساس ناخوشایند درد، فرد شاهد رخ دادن برخی اتفاقات فیزیولوژیکی هم در بدن خود است که می‌تواند او را بیمار کند. تنظیم و تعادل هورمونی بدن را از بین می‌برد و حتی ممکن است بیماری‌های قبلی فرد را تشدید کند. بنابراین به هر شکل ممکن، باید این درد مزمن کنترل شود. از طرف دیگر، مشکل عمده برخی بیماری‌ها مانند استئوآرتریت یا آرتروز، خود درد است که درمان قطعی برای رفع این دردها وجود ندارد. در این حالت، اقدام اصلی ما کنترل درد است و اگر روش‌های معمول پاسخ‌گوی کنترل درد بیمار نبود، او می‌تواند به کلینیک درد مراجعه کند تا با بهره‌گیری از اقدامات پیشرفته‌تر بتواند دردش را کاهش دهد. برای کنترل درد بعضی از بیماری‌ها مانند دیسکوپاتی، سرطان‌ها و نوروپاتی نیز روش‌های جدیدی ابداع شده است که به آن‌ها، روش‌های کمتر تهاجمی می‌گویند.

در چه شرایطی روش‌های «کمتر تهاجمی» برای کنترل دردها مورد استفاده قرار می‌گیرد؟
این روش‌ها در بسیاری از موارد توانستند جایگزین عمل‌های جراحی بزرگ، پرهزینه و گاهی پرعارضه شوند. به طور نمونه از آن در عمل‌های جراحی دیسکوپاتی استفاده می‌شود. گاهی نیز بیمار به دلیل وضعیت فیزیکی و سلامتی خودش ممکن است قادر به تحمل آن عمل جراحی بزرگ نباشد. به طور مثال، کهولت سن یا داشتن بیماری‌های متعدد، ریسک عمل جراحی و بیهوشی را بالا می‌برد. در این حالت نیز با بکاربردن روش‌های کمتر تهاجمی، درد کنترل می‌شود. 

مراجعان کلینیک‌ درد بیمارستان رضوی بیشتر چه مشکلاتی دارند؟
اغلب مراجعان، بیمارانی هستند که نوروپاتی‌های ناشی از بیماری‌های عفونی مانند زونا دارند و یا مبتلا به استئوآرتریت؛ آرتروزهای پیشرفته هستند که امکان عمل جراحی را ندارند و یا عمل کردند، اما همچنان درد و مشکل دارند. همچنین بیمارانی که دچار دیسکوپاتی هستند و جراح به دلایلی که پیش‌تر مطرح شد، عمل را صلاح ندانسته است. بیماران سرطانی که دردهای صعب ‌‌العلاجی دارند و با روش‌های معمول، پاسخ مناسبی برای کنترل درد خود دریافت نمی‌کنند، از دیگر مراجعان این کلینیک درد به شمار می‌روند. 

یک بیمار چقدر در کاهش و کنترل درد خود می‌تواند اثرگذار باشد؟
بیمار نقش پررنگی در این خصوص دارد و متخصص کلینیک درد شاید تنها 30 تا 50 درصد در کنترل درد او اثرگذار باشد، چرا که روند بهبود بر عهده خود بیمار است. به طور مثال در بیماری استئوآرتریت زانو، روش‌هایی برای کاهش التهاب در مفصل درگیر وجود دارد و به بیمار توصیه می‌شود وزن خود را کاهش دهد و داروها و رژیم مناسبی را دریافت کند تا از پوکی استخوان جلوگیری شود. ورزش منظم کند تا عضلات قوی در ناحیه مفصل داشته باشد. انجام درست این موارد بر عهده بیمار است. 

آیا رشته فلوشیپ فوق تخصصی درد در ایران شناخته شده است؟
این رشته، رشته نسبتاً جوانی در دنیاست و در ایران با آنکه اقدامات خوبی صورت گرفته، اما به دلیل جوان بودن آن، هنوز رشته ناشناخته‌ای است که این مسئله، کار را در بدو امر مشکل کرده بود. در واقع، این رشته با ازخودگذشتگی افرادی که وارد این حرفه شدند، توانست پا بگیرد. این حرفه نیازمند تجهیزات مدرن، به روز و پرهزینه‌ای است و پزشکان برای کار با این تجهیزات باید دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی را بگذرانند. همچنین هنوز ما مشکل پوشش بیمه‌‌ها را داریم که محدودیت‌هایی را در این رشته ایجاد کرده است. در صورتی که با روش‌های درمانی جدید در کلینیک‌های درد، می‌توان از پیشرفت بسیاری از بیماری‌ها، انجام بسیاری عمل‌های جراحی پرهزینه و همچنین جراحی‌های مجدد، مکرر و پرعارضه جلوگیری کرد و از این نظر، نسبت هزینه اثر بالایی برای بیماران دارد. 

در پایان چه توصیه‌‌ای برای مخاطبان دارید؟
درد را همیشه به عنوان علامت یک بیماری جدی بگیرید و برای بررسی علل آن اقدامات لازم را انجام دهید. برخی دردها، درد حاد محسوب می‌شود و علت مشخصی برای آن‌ها وجود دارد. بعضی از دردهای حاد هم ممکن است طولانی و مزمن شود که در این حالت نیز باید اقدامات لازم را برای یافتن علت درد انجام داد. در روند درمان، مشخص می‌شود که آیا درد یک درد معمولی است یا یک بیماری جدی‌تری وجود دارد. پزشکان با معاینات مکرر و مراجعه منظم بیمار می‌توانند به تشخیص دقیق برسند. از این رو، به بیماران توصیه می‌کنم، پیگیر بیماری خود بوده و مراجعات منظم داشته باشند. پزشک معالج خود را سریع تغییر ندهند. همچنین انتظار نداشته باشند که داروها بلافاصله معجزه کند. با صبوری و مصرف درست داروها می‌توان شاهد تأثیر آن‌ها بود. اگر دیدند تأثیر داروها کم است یا دچار عوارض شدند، باید مجدد به پزشک معالج خود مراجعه کنند تا دوز دارو را برای‌شان تنظیم کند. افراد با هم بسیار متفاوت هستند و هر کدام ممکن است پاسخ خاصی به آن دارو نشان دهند. از این رو، این امر موجب ایجاد تفاوت‌هایی در روش‌ درمان و پاسخ بیماران می‌شود. 

تاریخ درج: ۱۳۹۷/۰۳/۲۹
تعداد بازدید : 157

نظرات:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی
ایمیل:
متن: